Jaarverslag van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond

In dit jaarverslag vindt u informatie over het werk dat de Gereformeerde Bond in de periode van  1 mei 2013 tot 1 mei 2014 heeft gedaan.

1. Hoofdbestuur
De tweede voorzitter, dr. M. van Campen uit Ede, trad tussentijds terug als lid van het hoofdbestuur, waarvan hij sinds 2009 deel uitmaakte. In 2011 werd hij lid van het dagelijks bestuur. Zijn terugtreden naar aanleiding van de voor hem onbevredigende manier waarop binnen het bestuur over de plaats van Israël in het heilshandelen werd gesproken, wordt door het hoofdbestuur betreurd. We zijn hem veel dank verschuldigd voor wat hij de afgelopen jaren ten dienste van onze vereniging gedaan heeft. We waarderen zijn blijvende betrokkenheid bij ons als werk als voorzitter van de commissie Leerstoelen.
Ds. J.A.W. Verhoeven uit Leerdam werd benoemd tot tweede voorzitter. Sinds 2011 maakt hij deel uit van ons bestuur. Op 25 september was er een bezinningsdag voor het hoofdbestuur, waar in het bijzijn van prof. dr. G. van den Brink een hoofdstuk uit de Christelijke dogmatiek werd besproken.  's Middags werd over onze missie en visie als Gereformeerde Bond doorgesproken.

2. Kantoorwerkzaamheden te Apeldoorn    
Evenals andere jaren worden de vergaderingen van het dagelijks bestuur en van het hoofdbestuur voorbereid door de algemeen secretaris, drs. P.J. Vergunst. Hij is verantwoordelijk voor de uitvoering van alle besluiten. We danken hem voor het vele werk dat hij op betrokken wijze voor onze vereniging doet. Naast onze parttime secretaresses, Elma Kooij-van Slooten en Meta Hovius-van den Berg, is de heer Goos Renden als administratief medewerker verantwoordelijk voor de financiële en boekhoudkundige verslaglegging.

3. Protestantse Kerk in Nederland  
RCBB
Op 11 februari vond een gesprek plaats met het landelijk platform van de Regionale colleges voor de behandeling van beheerszaken (RCBB). Gemeenten in de kerk krijgen steeds meer te maken met liquiditeitsproblemen. Wanneer zij in twee jaar de financiën niet op orde hebben, bepaalt het RCBB wat er gaat gebeuren. Het RCBB kijkt voor het bepalen van de omvang van de predikantsplaats in het kader van het beroepingswerk vooral naar een sluitende exploitatie, waarbij het ledental niet het enige criterium is. Van de kant van de Gereformeerde Bond is gewezen op het belang van het in stand houden van (volledige) predikantsplaatsen. Er was sprake van een vruchtbaar overleg, waarbij afgesproken is met elkaar contact te zoeken als dit nodig is.

Synode
Na enkele grote thema's afgerond te hebben - zoals het beleid rond de studie van predikanten, de positie van hbo-theologen, de samenwerking tussen kleine gemeenten en de relatie tot de islam - is er in de synode na het aannemen van de nieuwe visienota voor de periode 2013-2016 meer ruimte voor bezinning. Zo is een aantal ethische handreikingen verschenen, zoals de nota ‘Familie als gegeven'. Ook werd over het ambt gesproken.

MUO'S
Op 18 juni had drs. P.J. Vergunst een gesprek met de directeuren en voorzitters van HGJB, IZB en GZB en het moderamen van de Protestantse Kerk, waarbij de relatie van de MUO's tot de kerk het gesprekspunt was. In dit gesprek merkte dr. A.J. Plaisier op dat er energie uitgaat van wat de MUO's doen. Hij sprak zich uit voor meer samenwerking.
Voorzitter ds. A. J. Mensink en algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst hadden met ds. K. van den Broeke, de nieuwe preses van de generale synode, een kennismakingsgesprek. De scriba van de synode, dr. A.J. Plaisier, sprak op een studiedag over visie op en omgaan met homoseksualiteit in Huizen. Hem was gevraagd wat het boek van dr. A.A.A. Prosman voor de bezinning op dit onderwerp voor de kerk zou kunnen betekenen.
In  februari heeft de Gereformeerde Bond in een brief het moderamen van de Protestantse Kerk gevraagd in ‘de huidige benarde situatie voor Israël' een appèl op onze overheid en samenleving te doen uitgaan om Israël niet verder te isoleren (bijvoorbeeld door economische sancties)'. In de brief wordt ook gewezen op toenemend antisemitisme in Europa.

4. Leerstoelen 
Groningen
Aan de Rijksuniversiteit van Groningen is in voltijdse dienst werkzaam prof. dr. H. van den Belt, terwijl prof. dr. J. Hoek in een deeltijdsbetrekking van 0,4 fte aan de PThU werkzaam is. Het onderzoek van dr. Hoek richt zich op de godsleer, met name de betekenis van Gods eigenschappen voor de praktijk van het geloofsleven. Met de studenten verdiepte hij zich in het wezen van de gereformeerde spiritualiteit en in dogmatische vragen die opkomen uit de pastorale praktijk. Hij is tevens betrokken bij de persoonsvorming van aanstaande predikanten. In november promoveerde zijn eerste promovendus, dr. T. van de Lagemaat. Samen met prof. Van den Belt gaf hij persoonlijke colleges, waarin hij met geïnteresseerde studenten bronteksten uit de gereformeerde traditie las en analyseerde.
Prof. dr. H. van den Belt gaf colleges aan tweedejaarsstudenten over de geschiedenis van het christendom vanaf de Reformatie en is als mentor betrokken bij het dispuut Bonifatius. Momenteel is hij bezig met het theologische handboek Synopsis Purioris Theologiae uit 1625. In het kader van de permanente educatie van predikanten gaf hij de cursus ‘De gereformeerde en de radicale reformatie'. Ook is hij lid van het College van Bijzonder Hoogleraren.
Vanaf februari gaven prof. Van den Belt en prof. Hoek een college 'inleiding Apologetiek'. Een enthousiaste groep van ruim twintig studenten uit allerlei studierichtingen volgt deze cursus waarin de vragen aan de orde komen waarmee christenen in de (post)moderne cultuur geconfronteerd worden, zoals die rond God en het lijden en het geloof in wonderen.

Amsterdam
Prof. dr. G. van den Brink is voor 0,4 fte verbonden aan de PThU in Amsterdam en bezet hier de leerstoel ‘Theologie van het gereformeerd protestantisme'. Hij verzorgde onder de titel ‘Enige troost' een collegereeks over de Heidelbergse Catechismus en publiceerde onder meer over de leer van de Heilige Geest in de Heidelberger met het oog op het gesprek met de charismatische beweging. Zijn onderzoek in het kader van zijn leerstoel richt zich behalve op de triniteitsleer ook op de  invloed van Calvijn op de Europese geesteshouding. Naast dr. M. Klaassen rondde ook dr. Randall Pederson onder zijn supervisie zijn dissertatie af.
De verslagen van de werkzaamheden van onze docenten zijn in verkorte vorm naar alle hervormd-gereformeerde (wijk)kerkenraden gestuurd uit betrokkenheid op ons leerstoelfonds. Het hoofdbestuur hoopt dat deze verslagen besproken worden op de vergaderingen en dat het Leerstoelfonds ook een plek houdt op het collecterooster om in de toekomst het werk van onze hoogleraren en de studie van de aio's ten dienste van de gereformeerde theologiebeoefening mogelijk te blijven maken.

Aio's  
In het kader van de verhuizing van de leerstoelen van de Gereformeerde Bond naar Groningen en Amsterdam besloot het hoofdbestuur aan elke leerstoel van onze hoogleraren een aio (assistent in opleiding) te koppelen. Op 1 april respectievelijk op 1 september begonnen de aio's van prof. dr. J. Hoek en prof. dr. G. van den Brink hun werk. Aan de leerstoel van prof. Hoek is als aio dhr. G.F. (Erik) Willemsen uit Veenendaal verbonden. Zijn onderzoek is systematisch-theologisch van aard en richt zich op de vraag op welke wijze de bekende revival-theoloog Jonathan Edwards de nieuwere ontwikkelingen in de wetenschap en filosofie van zijn tijd integreerde in zijn beoefening van de gereformeerde theologie, onder meer wat betreft Godsleer en antropologie. Meer toegespitst zal deze aio zich richten op vragen die in later tijd worden aangeduid met begrippen als ‘afwezigheid van God'.
Prof. dr. G. van den Brink begeleidt dhr. C. (Kees) van der Knijff uit Rotterdam als aio. In zijn promotiestudie zal deze zich richten op het thema ‘de wil van God in het leven van de christen'. Hij wil zich daarbij concentreren op enkele grote theologen zoals Calvijn en Jonathan Edwards om te zien hoe zij dachten over het leren kennen van de wil van God, Gods voorzienigheid en het leidende werk van de Heilige Geest.  
Per 1 januari werd als aio verbonden aan de leerstoel van prof. dr. H. van den Belt mw. M. (Mirjam) Hofman MA uit Groningen. Zij hoopt de komende vier jaar onderzoek te doen naar de verwantschap en het verschil tussen de evangelische beweging en gevestigde kerken van gereformeerd belijden in Nederland vanaf de negentiende eeuw in hun omgang met het verleden.

5. Promoties; promovendiberaad
Op 8 oktober verzorgden dr. A.J. Kunz, pas gepromoveerd, en ds. G.C. Vreugdenhil, die op het punt stond om te promoveren een inleiding voor het promovendiberaad over het proces van het schrijven van een proefschrift, onder de titel ‘Dromen, durven, doen. Over bergen en panorama's bij het schrijven van een proefschrift.' Het was een goede ontmoeting.

Promoties
Op 25 juni promoveerde drs. M. Klaassen aan de PThU te Amsterdam op het proefschrift In Christus rechtvaardig. Reformatorische perspectieven op rechtvaardiging en eenheid met Christus. Hij doet daarin een onderzoek naar rechtvaardiging en eenheid met Christus bij Maarten Luther, Philippus Melanchthon, Johannes Calvijn en John Owen en dat tegen de achtergrond van het huidige theologische debat met betrekking tot het nieuwere Paulus-onderzoek. Hij geeft ook aandacht aan rechtvaardiging, unio en imputatie bij de apostel Paulus. Wij feliciteren dr. Klaassen met het afronden van zijn studie en ook zijn promotor, prof. dr. G. van den Brink.
Op 22 oktober promoveerde drs. G.C. Vreugdenhil aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift  Onheil dat voorbijgaat. Psalm 91 en de (oudoosterse) bedreiging door demonen. In deze studie onderzoekt de promovendus aan de hand van Psalm 91 hoe men ten tijde van het Oude Testament omging met geesten en demonen en wat daarvan de relevantie is voor de gelovige vandaag, nu er in onze westerse cultuur in boeken, films en internet toenemende belangstelling is voor de onzichtbare wereld van geesten en demonen. We feliciteren de promovendus met zijn dissertatie. De promotor was prof. dr. B.E.J.H. Becking.
Drs. T. van de Lagemaat, docent sociologie en onderzoek bij de Academie Theologie van de CHE, deed onderzoek naar de invloed van individualisering op de Gereformeerde Bond. Hij promoveerde 18 november aan de Vrije Universiteit op de studie De stille evolutie. Individualisering in de Gereformeerde Bond. Op vijf terreinen (gezag van ambtsdragers, veranderingen in de geloofsopvatting, de positie van de vrouw in de kerk, de binding aan de eigen gemeente en veranderingen in de liturgie) onderzoekt hij wat individualisering doet met traditionele kerkelijke gemeenten. Hij signaleert een spanning tussen de opvattingen van het hoofdbestuur en de ontwikkelingen op het grondvlak. We feliciteren de promovendus met zijn studie en feliciteren tevens prof. dr. J. Hoek, die voor de eerste keer als promotor (samen met de eerste promotor, prof. dr. H.C. Stoffels) een promovendus tot de afronding van een dissertatie begeleidde. Naar aanleiding van de dissertatie zal er op 16 juni een studiedag gehouden worden.
Op 27 februari verdedigde drs. A.C. Verweij zijn proefschrift Positioning Jesus' Suffering. A Grounded Theory of Lenten Preaching in Local Parishes aan de PThU te Groningen. Naar aanleiding van de discussies over het thema ‘verzoening' (Herman Wiersinga, Cees den Heyer) heeft de promovendus empirisch-homiletisch onderzocht hoe predikanten uit de Protestantse Kerk in Nederland preken over het lijden van Jezus. Vierendertig preken uit de veertigdagentijd van twaalf voorgangers zijn onderzocht. Ook dr. Verweij feliciteren we met zijn promotie. Promoter was prof. dr. F.G. Immink.

6. Contacten met studenten
Studieweek 
Van maandag 26 tot en met donderdag 29 augustus werd in Hydepark de studieweek voor theologiestudenten gehouden. Het thema was ‘Biddend strijden'. Met het thema werd ingespeeld op het jaarthema van de Gereformeerde Bond. Na de opening door ds. A.J. Mensink hield drs. P.J. Vergunst een lezing met als titel ‘De liturgie houdt ons bij Hem'. 's Avonds sprak prof. dr. P.H.R. van Houwelingen over ‘Bidden tegen de verdrukking in. Het boek Openbaring over martelaarschap'. Ds. C.M.A. van Ekris hield woensdagmorgen een werkcollege over ‘De coördinaten van een profetische prediking in deze tijd', terwijl 's middags prof. dr. J. Hoek sprak over ‘Heeft bidden zin?' Op de donderdagmorgen hield prof. dr. G.C. den Hertog een lezing over ‘Gebonden door de macht van de Wet'. 's Middags was er een interactieve bijdrage over de rol van het gebed in de muziek van Bach, door Wouter Verhage MA met als titel ‘Aus tiefer Not, schrei ich zu Dir'. Donderdag spraken mw. drs. E.J. van Dijk en drs. R. Toes over ‘Een verweesde generatie', terwijl 's middags dr. J. Kommers uit Harderwijk over ‘Het gebedsleven in de praktijk' sprak. De studieweek werd afgesloten door prof. dr. G. van den Brink. Ds. T. de Ridder uit Everdingen verzorgde op de dinsdagmorgen een inleiding voor aanstaande eerstejaars. We kunnen terugzien op een goede week ter verdieping van de studie en ter versteviging van de onderlinge contacten.

Ontmoetingsdag ‘late roepingen'
Op dinsdag 8 oktober werd in Driebergen de ontmoetingsdag voor studenten theologie gehouden die we rekenen tot de zogenoemde ‘late roepingen'. Ds. J.A. de Koeijer uit Ermelo hield een lezing over ‘Persoonlijke vroomheid in de hectiek van ons leven'. Ds. G. Lustig uit Nieuwerkerk aan den IJssel hield een lezing over ‘Stervensbegeleiding en rouwverwerking'. Ervaringen uit de eerste gemeente werden verzorgd door ds. en mw. Methorst uit Nieuwland. Prof. dr. W. Verboom hield de slotlezing over de stijl van de eredienst.

Ontmoetingsdag studenten
Vrijdag 20 december werd de jaarlijkse ontmoetingsdag gehouden voor studenten theologie over het thema ‘Gereformeerd zijn: waarom?' Prof. dr. G. van den Brink ging in op wat het inhoudt om als theoloog gereformeerd te zijn en wat gereformeerde theologie te bieden heeft op het terrein van huidige academische ontwikkelingen. De studenten konden daarna in drie workshops nadenken over ‘Wat is waarheid binnen het adagium van de Gereformeerde Bond?' (ds. J.A.W. Verhoeven, Leerdam); ‘Op welke manier kan het postmodernisme kansen bieden aan de gereformeerde leer?' (ds. H. Liefting, Delft); ‘Wat leren we van de vroegchristelijke belijdenisgeschriften met het oog op ons staan in de kerk van vandaag?' (ds. J.B. ten Hove, Katwijk aan Zee). Daarna vond een forumbespreking plaats. Een groot aantal studenten in de theologie en aan de opleiding GPW van de CHE was aanwezig. We zien terug op een waardevolle dag.

Studentenverenigingen 
Vrijdag 27 september had het dagelijks bestuur op het bureau in Apeldoorn een gesprek met vertegenwoordigers van de studentenverenigingen Voetius en Bonifatius. Gesproken is over de terugloop van het ledenaantal en hoe deelname aan disputen verhoogd kan worden. Verder is gesproken over de invulling van de ontmoetingsdag in december.

Proponenten
In maart werd een bijeenkomst belegd in Hoevelaken voor proponenten die op een beroep moeten wachten. Na de opening door ds. A.J. Mensink ging drs. P.J. Vergunst in op knelpunten rondom het beroepingswerk en hield ds. J.A.C. Olie een inleiding over wat wachten voor een proponent kan betekenen. Het was een bijeenkomst met een pastoraal karakter.

Contact met CSFR
Prof. dr. M.J. de Vries en P.J. Vergunst hadden op 6 juni een ontmoeting met het bestuur van de studentenvereniging CSFR, waarin van de kant van de Gereformeerde Bond onder andere aandacht gevraagd werd voor de relevantie van de Heidelbergse Catechismus voor studerenden.

Gesprekken met studenten  
Ds. C. van Duijn en ds. P.H. van Trigt voerden ook het afgelopen jaar de gesprekken met diverse studenten theologie die een beroep doen op het studiefonds van de Gereformeerde Bond.

7. Theologische Hogeschool Johannes Calvijn
Op 7 maart vond het jaarlijkse gesprek plaats tussen het dagelijks bestuur en het bestuur van de THGB. Gesproken is over de toekomst van de THGB, mede omdat de directeur, dr. J. Hoek, volgend jaar 65 jaar wordt. Er is gesproken over een afgeslankte vorm waarin de THGB mogelijk verder gaat en over een nieuwe opzet voor de toekomst.
Vanaf januari wordt een serie lezingen gegeven over de prediking met als verbindend thema ‘De preek leeft'. Als zesde deel van de THGB-serie verscheen Profetisch licht. Toekomst voor Israël en de kerk onder redactie van dr. J. Hoek. Deze publicatie is ontstaan uit een jaarcyclus van lezingen die in 2012 gehouden werden.

8. Contact met ambtsdragers
Regionale ambtsdragersvergaderingen
Op 3 en 10 september werden de ambtsdragersvergaderingen gehouden, waar ingegaan werd op het jaarthema ‘Christus en de machten'. Prof. dr. H. van den Belt sprak in Noordhorn en in Zwolle; prof. dr. M.J. de Vries in Delft en in Tholen. Ds. P.H. van Trigt sprak in Veenendaal en in Hardinxveld-Giessendam. Ds. H.J. Lam sprak in Woerden en Amstelveen, terwijl ds. M.A. Kuijt in Nieuwe Tonge en Zuilichem sprak. In Rijssen en in Harderwijk sprak drs. P.J. Vergunst. We constateren dat over de totale linie het bezoekersaantal wat afneemt.

Predikantenberaad Sebaldeburen
Op 26 november vond in het Groningse Sebaldeburen het halfjaarlijkse overleg plaats tussen het hoofdbestuur en predikanten en voorgangers uit de drie noordelijke provincies. Drs. P. J. Vergunst verzorgde een lezing over het gebedsleven van de predikant tegen de achtergrond van het groeiende aantal mensen die met een burn-out geconfronteerd worden. Op 1 april sprak ds. W. van der Wind, predikant van Siddeburen-Steendam-Tjuchem, over gezonde aandacht voor doeners in de kerk.

Platform Noord
Op 26 november en 1 april vergaderde het Platform Noord. De komende tijd wil het Platform zich inhoudelijk gaan bezinnen op vragen rond dreigende krimp en/of opheffing van gemeenten, samenwerking met andere kerken of gemeenten en overkomst uit andere kerken. Ook bezint het Platform zich op de vraag hoe gemeenten in het Noorden bij de gereformeerde prediking bewaard kunnen blijven.

Ontmoetingsdag Noordhorn
De Hemelvaartsontmoetingsdag voor Noord-Nederland, georganiseerd door de provinciale afdelingen van de Gereformeerde Bond in Friesland en Groningen/Drenthe, werd 9 mei gehouden in Noordhorn. Dr. J.A. van den Berg, als missionair predikant verbonden aan de Martinikerk wijkgemeente in Groningen, sprak over het missionaire werk in de stad. 's Avonds was er een jongerenontmoetingsavond.

Contio predikanten 
Op woensdag 8 en donderdag 9 januari was de grote zaal van Hydepark geheel gevuld met dienaren van het Woord die de predikantencontio bezochten. Na het herdenken van de predikanten die sinds de vorige contio overleden zijn, hield de voorzitter, ds. A.J. Mensink, zijn openingswoord,waarin hij nadacht over de plaats van de bekering in prediking, catechese en pastoraat. De causerie werd uitgesproken door ds. A. Verwijs uit Rockanje, die vorig jaar terugkeerde uit zendingsdienst. Hij nam ons mee naar Rwanda, tien jaar na de genocide van 2004, waar in honderd dagen naar schatting 800.000 Rwandezen door landgenoten werden vermoord. Hij onderstreepte dat alleen de prediking van verzoening door het kruis van Christus antwoord geeft op het ultieme vraag van het kwaad.
Op woensdagmiddag sprak dr. A.J. Kunz uit Katwijk over kennis van God in een postmoderne cultuur, waarbij hij - voortbordurend op de inhoud van zijn dissertatie - ons liet zien hoe artikel 2 van de NGB ons kan helpen bij een hedendaagse geloofsver(ant)woording. Hij vroeg aandacht voor het aspect van de schoonheid van de natuur (zoals bij C.S. Lewis) als weg tot godskennis. Donderdagmorgen sprak prof. dr. G. Kwakkel, hoogleraar Oude Testament aan de Theologische Universiteit Kampen, over ‘Oudtestamentische theologie tussen joodse canon en gereformeerde traditie'. Daarbij ging hij  in op het boek van drs. H. J. de Bie Bijbelse theologie van het Oude Testament en het nieuwe handboek  van prof. H. Koorevaar en prof. dr. M.J. Paul, Theologie van het Oude Testament. De blijvende boodschap van de Hebreeuwse Bijbel. Prof. dr. M.J. Paul reageerde als eerste op de lezing van prof. Kwakkel. Donderdagmiddag sloot prof. P. Nullens, hoogleraar Systematische theologie aan de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven, de contio af met een lezing die aansloot bij het jaarthema, Christus en de machten. Aan de hand van de brieven van Paulus ging hij in op de machten en welk gezicht de machten vandaag hebben en onderstreepte hij de onmisbare verbinding tussen spiritualiteit en ethiek. Met dankbaarheid zien we terug op deze twee dagen van bezinning op het dienstwerk van predikanten.

Preekkringen
Onder verantwoordelijkheid van het hoofdbestuur komen vijf preekkringen regelmatig bijeen, waarin vooral jongere predikanten nadenken over allerlei aspecten van de prediking. Mentoren van deze kringen zijn prof. dr. H. van den Belt, ds. C. van Duijn, prof. dr. F.G. Immink, ds. A.W. van der Plas en ds. J. Westland. Ds. Van der Plas nam de kring van ds. H.J. Lam over en prof. H. van den Belt nam van ds. H. Veldhuizen de kring over die zich in het bijzonder richt op de (jonge) predikanten in het noorden van ons land. Deze preekkring wordt gehouden in Groningen.

Bezoek predikanten in eerste gemeente 
De algemeen secretaris drs. P.J. Vergunst bracht samen met ds. A.J. Mensink  bezoeken aan jonge predikanten in hun eerste gemeente. Tijdens deze bezoeken werd doorgesproken over prediking en blijvende studie, de positie van een predikantsgezin en werkbelasting. De bezoeken worden erg gewaardeerd.

Postacademisch onderwijs
Op 11 juli hebben dr. M. van Campen en drs. P.J. Vergunst een gesprek gehad met enkele leden van de commissie Postacademisch Onderwijs van de PThU over de vraag hoe predikanten uit de kring van de Gereformeerde Bond het aanbod van de PThU ervaren en op welke wijze er meer voor hen geboden kan worden.

Gebedssamenkomsten voor predikanten
Regelmatig vinden in Reeuwijk, Nunspeet en Dorkwerd gebedssamenkomsten voor predikanten plaats. Het gebed is een krachtig middel waardoor de levende God grote dingen doet. De bijeenkomsten versterken de onderlinge band en worden ervaren als een bemoediging voor het staan in de kerk. Overdacht worden de profetieën van Jeremia.

Prekenserie Genade voor genade
Iedere maand verschijnt een uitgave met twee preken van predikanten die zich rekenen tot de kring van de Gereformeerde Bond. De preken lenen zich voor persoonlijk gebruik maar kunnen ook gebruikt worden in de erediensten, omdat ze voorzien zijn van een liturgie. Ook worden in sommige gemeenten preken uitgereikt in het bezoekwerk. Ds. M.A. Kuijt en ds. A.J. Mensink vormen de redactie. We bevelen de kerkenraden/de diaconieën een abonnement op deze serie aan.

Stichting Steunfonds Emeritipredikanten en hun weduwen en wezen  
Deze stichting vergaderde op 30 oktober in Nijkerk. Naast de lopende verzoeken tot steun is er met name aandacht voor hen die met echtscheiding in de pastorie te maken krijgen. Ds. M.A. Kuijt vertegenwoordigt het hoofdbestuur in deze stichting.

Emeritus predikanten en -predikantsvrouwen
Op 23 oktober sprak dhr. J.G. de Groot als oud-burgemeester over ‘Het verkeer tussen kerk en stadhuis'. Op de voorjaarsvergadering sprak drs. P.J. Vergunst over ‘Vrees en vreugde in het kerkelijk leven nu''.

9. Contact met leden en afdelingen 
Ook in het afgelopen jaar was er contact met het grondvlak, zowel door bezoeken aan afdelingen als door het werk van voorlichter H. Geluk. Hij activeerde regionale studiedagen, organiseerde bijeenkomsten en adviseerde GB-afdelingen wat toerustingsavonden betreft. Er zijn in ongeveer honderdvijftig gemeenten contactpersonen actief als aanspreekpunt. Doelstelling en activiteiten van de Gereformeerde Bond worden op deze wijze steeds meer onder de aandacht gebracht. Punt van aandacht blijft het op peil houden van het leden- en abonneebestand.
In juni bezochten enkele tientallen leden met onze voorlichter het Statenbijbelmuseum in Leerdam.  Op 22 november organiseerde de Gereformeerde Bond een excursie naar Assen, waar de Dode Zeerollen te zien waren in het Drents Museum. De tentoonstelling was samengesteld in nauwe samenwerking met het Qumran Instituut in Groningen en de Israel Antiquities Authority. Ds. H.J. de Bie uit Huizen hield een lezing over de gemeenschap van Qumran als een stroming binnen het vroege Jodendom. Er was voor deze excursie veel belangstelling.

10. Contacten buitenland
Oost-Europa
Op 7 juni begon voor zestien Nederlandse predikanten en vier medewerkers van Hulp Oost-Europa een vijfdaagse conferentie in Hongarije. Bisschop István Szabó van Boedapest onderstreepte het belang van de band tussen Nederland en Hongarije. Er werden lezingen gehouden over waarden en normen in de samenleving (prof. dr. J. Hoek), over het christelijk huwelijk (drs. P.J. Vergunst), missionair gemeente-zijn (ds. M.J. Tekelenburg) en stervensbegeleiding (ds. G. Lustig), waarna een Hongaar het onderwerp van zijn kerkelijke en maatschappelijke context aan de orde stelde. In de vele groepsgesprekken werd ontdekt dat Hongaren meer dan Nederlanders de volharding in het geloof geleerd hebben. Op zondag werden Hongaarse gemeenten bezocht, waar de gasten het Woord mochten bedienen. Het waren goede ontmoetingen waarin tweetalig gebeden en gezongen werd. In de contacten werd ervaren dat Christus Zijn wereldwijde kerk onderhoudt en bewaart.

Frankrijk
Drs. P.J. Vergunst heeft op 8 april het Klein Frans Beraad bijgewoond, waar diverse instanties aanwezig waren die zich betrokken weten bij de theologische faculteit ‘Jean Calvin' in Aix en Provence. Vanwege het veertigjarig bestaan van deze faculteit, die zonder steun vanuit Nederland niet kan voortbestaan, zal De Waarheidsvriend van 26 juni in het teken van de kerk in Frankrijk staan.

Nigeria  
Op uitnodiging van SDOK (Stichting De Ondergrondse Kerk) bracht P.J. Vergunst van 14 tot 22 januari een bezoek aan de kerk in Nigeria. Dit land is, als enkele andere Afrikaanse landen, in toenemende mate als gevolg van moslimextremisme een brandhaard van vervolging en moordpartijen onder christenen. Hij schreef daar ook enkele artikelen over, waaronder in De Waarheidsvriend.

11. Contacten andere kerken
Christelijke Gereformeerde Kerken 
Tijdens hun in oktober gehouden synode in Nunspeet hebben de Christelijke Gereformeerde Kerken besloten hun kansel open te stellen voor predikanten uit de Protestantse Kerk die zich ‘in de uitoefening van hun ambt verbonden hebben aan de gereformeerde belijdenissen'. Christelijke gereformeerde predikanten mochten al voorgaan binnen de Protestantse Kerk, maar nu is die beweging ook omgekeerd mogelijk. Naar aanleiding van deze beslissing was er een interview in De Waarheidsvriend waarin ds. A.J. Mensink en ds. W. van 't Spijker met elkaar in gesprek waren over de reikwijdte van dit besluit. Op 30 maart was er tussen hen kanselruil. Ds. Mensink sprak de synode toe en memoreerde de contacten die het hoofdbestuur al jaren heeft via deputaten Eenheid. De gesprekken kenmerken zich in toenemende mate door het besef van urgentie, waarbij hij met name noemde de toekomst van het theologisch onderwijs, het thema ‘homoseksualiteit' en de oecumenische contacten.

Contactorgaan Gereformeerde Gezindte 
Donderdag 19 september werd in Putten stilgestaan bij het vijftigjarig bestaan van het Contactorgaan. Het thema was ‘Samen met alle heiligen. Hoe katholiek is de gereformeerde gezindte?' Ter gelegenheid van het COGG-jubileum verscheen de bundel Verscheurd verlangen. De uitblijvende eenheid van de gereformeerde gezindte. De bundel bevat de lezing die ds. G. Boer hield op de eerste conferentie van het COGG, ‘de gereformeerde gezindte nu en in de toekomst', een lezing die voorzien is van voetnoten. Prof. dr. F.A. van Lieburg schreef een historisch overzicht van vijftig jaar COGG. Ook ds. A.J. Mensink werkte mee aan de bundel en schreef het hoofdstuk ‘Prediking en belijdenis: onze roeping voor de toekomst'. De jaarlijkse conferentie werd op 10 april gehouden, waarbij het thema ‘Gereformeerde hermeneutiek' was. Prof. dr. J. Hoek hield de hoofdlezing.

Nationale synode
In Dordrecht werd op 25 en 26 oktober de tweede Nationale Synode gehouden met als thema ‘Geloven in verbondenheid' met als uitgangspunt Johannes 17:11.

Woerdens Beraad
Een vertegenwoordiging van het Woerdens Beraad had een gesprek met minister Opstelten van Justitie, die als minister de relatie met de kerken in zijn portefeuille heeft. Gesproken is onder andere over de ruimte voor orthodoxe christenen om in het publieke leven naar hun overtuiging te leven. Bij dit gesprek was drs. P.J. Vergunst aanwezig.

12. Eleos/SGJ  
Op 1 en 8 april werd een minicongres ‘Psychiatrie en ambtsdragers' aangeboden. Dhr. A.D. Drost en drs. P.J. Vergunst namen deel aan enkele consultaties van de kerkelijke achterban in een voor Eleos moeilijk jaar. Er was eveneens inhoudelijke betrokkenheid bij het werk van de Stichting Gereformeerd Jeugdwelzijn, die zich onder meer richt op pleegzorg.

13. Toerusting
Jeugdwerk
Op 12 november hebben ds. A.J. Mensink en drs. P.J. Vergunst een gesprek gehad met HGJB-directeur Roel Boogaard en stafwerker Diane Palm. Gesproken is over de mogelijkheden om de gemeenten, ook de jongere generatie, niet verder van de Psalmen te laten vervreemden. Van de kant van de Gereformeerde Bond is de noodzaak onderstreept om ook jongeren te bewaren bij het geloofsleven dat in de Psalmen wordt verwoord.

Studiedagen
In Woudenberg werd op 20 november een studiedag voor gemeenteleden en ambtsdragers gehouden over ‘Profetisch verstaan van de tijd'. Dr. A.A.A. Prosman uit Nijkerk sprak over ‘Profetisch staan in 2013' en ds. C. Blenk uit Den Haag sprak in een co-referaat over ‘Verstaan om te staan'. Het was een goede dag, waarop in zes aangeboden workshops de tijd werd geduid en nagedacht werd over de vraag hoe wij voluit christen kunnen zijn in deze tijd en wat er gaande is in de cultuur en wat dat betekent voor de kerk. De workshops werden verzorgd door ds. J. Brouwer, Veen, dr. T.T.J. Pleizier, Dirksland, ds. L. Wüllschleger, Amersfoort, ds. P.H. van Trigt, Hoevelaken, ds. J. Holtslag, Giessenburg en ds. A. Goedvree, Uddel.
Op 19 februari werd, in samenwerking met de HGJB, in Huizen door het hoofdbestuur een studiedag belegd ‘Visie op en omgaan met homoseksualiteit'. Aanleiding was de verschijning van twee publicaties, Homoseksualiteit tussen Bijbel en actualiteit. Een poging tot verheldering, geschreven door dr. A.A.A. Prosman en van Oké, ik ben dus homo, geschreven door HGJB-stafwerker Herman van Wijngaarden. In de middag werd ingezoomd op wat de Bijbel zegt over homoseksualiteit. 's Avonds werd ingegaan op de vraag welke ruimte er in de Schrift is voor homoseksuele gemeenteleden als we constateren dat de Bijbel een homoseksuele relatie afwijst. Behalve twee homoseksuele jongeren gaven ds. A. Baas, dr. A.J. Plaisier, drs. N.C. van der Voet (CHE), André van 't Hof (GZ-psycholoog en verbonden aan Driestar Educatief) hun medewerking. We mogen terug zien op een instructieve dag, waarvoor veel belangstelling was.
Op 17 september werd voor de afdeling Goeree-Overflakkee de jaarlijkse toerustingsavond gehouden, waar ds. A.J. Mensink sprak over ‘Hervormd en evangelisch'. In Baarn werd 3 september een regionale toerustingsavond gehouden, waar dr. M. van Campen sprak over ‘Reformatorisch en evangelisch'.
De commissie onderwijs onder leiding van dhr. A.D. Drost kwam verschillende keren bijeen om zich te bezinnen op ontwikkelingen binnen het onderwijs en de relatie ouders, school en kerk. Drs. M. Burggraaf trad terug als lid van de commissie. Dhr. H. Jonker uit Barneveld werd in zijn plaats benoemd.

14. Bezinning
Jaarthema
In 2013 dachten we na over het thema ‘Christus en de machten'. Het jaarthema van 2014 is ‘Horig en mondig'. De Bijbel doet een appèl op ons om de Christus der Schriften te gehoorzamen. De kerk mag het Woord getuigend verkondigen, gedragen door de volmacht van de prediking. Tegelijkertijd merken we dat we leven in een mondigheidscultuur. Ambtsdragers zijn daardoor ook aarzelend in hun zelfverstaan. Mondigheid en horigheid aan het Woord willen we dicht bij elkaar houden.

Liturgie 
Ten aanzien van de liturgie ging de bezinning door. Een door prof. dr. M.J. de Vries geschreven themabrochure werd in mei bij De Waarheidsvriend gevoegd. Vanaf augustus verscheen in De Waarheidsvriend een serie artikelen over onderdelen van de eredienst, om de gemeenten te bepalen bij het karakter van de gereformeerde eredienst, die komend najaar in boekvorm gebundeld worden. Het hoofdbestuur heeft kennis genomen van een initiatief van enkele predikanten (initiatiefnemer is ds. A. Schroten uit Leerdam) om te komen tot een bundel met klassieke gezangen (inclusief de psalmen), die aansluit bij de stijl van de gereformeerde eredienst. Het hoofdbestuur heeft vanwege de voortgaande ontwikkelingen in hervormde gemeenten diverse keren over het redigeren van een bundel gezangen gesproken, maar ziet dat niet als een taak van de Gereformeerde Bond maar van de kerk en van de ambtelijke vergaderingen. Het is een goede zaak als, door de komst van een liedbundel die past bij de eredienst en bij de gereformeerde prediking, er meer eenheid kan ontstaan in die gemeenten waar ruimte gegeven is aan het vrije lied en gemeenten hierdoor bewaard blijven bij de geloofsbeleving van de Reformatie.
De interkerkelijk samengestelde commissie die in het leven geroepen is om een advies te geven ten aanzien van de zingbaarheid van de psalmberijming van 1773 in de eredienst (onder leiding van ds. J. Harteman) heeft zich - samen met het hoofdbestuur - enkele keren gebogen over een aantal herziene psalmen. De doordenking van het project tot herziening van de psalmberijming 1773 vraagt meer tijd dan was voorzien. We hopen een finale beslissing ten aanzien van het doorgaan van dit project in 2014 te nemen.

Man/vrouw
Het platform Persis, inmiddels een GB-commissie, dat zich richt op vrouwelijke kerkelijke werkers binnen de Gereformeerde Bond, kwam enkele keren bijeen. Voorzitter is mw. T. van de Water-Luijk. Het platform richt zich op het verwerven van bekendheid, acceptatie en integratie van vrouwelijke kerkelijk werkers binnen de kring van de Gereformeerde Bond. De verschijning van de toegezegde brochure die op grond van het nieuwtestamentisch getuigenis de plaats van de vrouw in de gemeente uitwerkt, is vertraagd. We hopen dat deze brochure, die geschreven zal worden door dr. M. van Campen en dr. J. Hoek, er begin 2015  is.

Israël     
Ook in het afgelopen jaar had Israël onze aandacht. Naar aanleiding van reacties op de modaliteitenbrochure ‘Onopgeefbaar verbonden' en de themabrochure ‘Israël en de Palestijnen' heeft het hoofdbestuur zich een aantal keren bezonnen op Israël. Dit interne overleg werd april 2013 afgerond. In de beraadsgroep Israël, waarin de orthodoxe modaliteiten de bezinning ten aanzien van Israël voeren, vertegenwoordigen dr. J. van der Graaf en ds. C. Blenk de Gereformeerde Bond. Naar aanleiding van het terugtreden van dr. Van Campen werd het hoofdbestuur - onder andere in een Open Brief - bevraagd op zijn koers  inzake Israël. Ds. A.J. Mensink reageerde met een artikel in De Waarheidsvriend, waarin hij een overzicht gaf van jaren van bezinning in onze kring. Daarin verwoordde hij dat het hoofdbestuur de vervangingstheologie krachtig blijft afwijzen en dat het hoofdbestuur wil blijven staan in de lijn van het bezinningscomité Israël. Tegelijkertijd gaf hij aan dat een aantal vragen over de weg van God met Israël door ons niet beantwoord kan worden. De Heere zal echter Zijn beloften op Zijn tijd op heerlijke wijze vervullen, waardoor wij blijven bidden voor het volk dat uit Abraham gesproten is. Drs. P.J. Vergunst onderstreepte enkele keren in De Waarheidsvriend dat wij ons blijvend verbonden weten met Israël en aan die verbondenheid ook vorm blijven geven.

Prediking 
De ‘commissie prediking' onder voorzitterschap van ds. H.J. Lam kwam regelmatig bijeen. De commissie is bezig met inventarisatie en analyse hoe in hervormd-gereformeerde kring werd/wordt gepreekt en heeft daarvoor preken beluisterd en ook boeken, brochures en artikelen over de prediking besproken. Nagedacht wordt over het ‘eigene' van de prediking binnen de Gereformeerde Bond. Daarbij wordt gelet op verschuivingen die ingegeven worden door evangelisch denken en postmoderne ontwikkelingen. Zo is gesproken over de omgang van de prediker met de bijbeltekst; hoe prediking de hoorder kan raken; de notie van wet, verbond en bevinding in de prediking en de vraag hoe de levensvernieuwing en de heiliging op zodanige wijze in de prediking vorm krijgt dat deze profetisch van karakter is.

Catechismus
Van 9 tot 11 mei werd een symposium gehouden in het Internationales Wissenschaftsforum Heidelberg. Het doel van de conferentie was om de stand van het wetenschappelijk historisch onderzoek naar de catechismus te verkennen, mede in verband met de confessionalisering in de vroegmoderne tijd. Prof. dr. W. Verboom sprak over de catechismusprediking in ons land en de plaats van de Heidelberger in de Toraja-kerk in Sulawesi.

15. Uitgaven
Artiosreeks
Op 23 oktober werd in Benschop het 25e deel uit de Artiosreeks gepresenteerd. De redactie, bestaande uit drs. P.J. Vergunst, ds. J. Harteman en dr. P.F. Bouter (die rond de verschijning van deel 11 dr. G. van den Brink als redactielid opvolgde) is dankbaar dat sinds het eerste deel van deze serie ruim 46.000 exemplaren over de toonbank gingen. Ondanks de ontlezing, die we ook in onze kring waarnemen, is het van belang om betrokken gemeenteleden rond kerkelijke, maatschappelijke en ethische thema's blijvend toe te rusten.
Het 25e deel, getiteld Bevrijd geloven. De catechismus als pastorale gids werd geschreven door ds. C. Bos uit Benschop. De ‘Heidelberger' heeft niet alleen waarde als leerboek in de catechese of als schatboek voor de prediking, zij heeft ook zeker betekenis voor de pastorale praktijk van het gemeenteleven en de opbouw van het geestelijk leven en kan daarvoor uitstekend dienst doen.
Er verscheen een deel over homoseksualiteit, van de hand van dr. A.A.A. Prosman. In Homoseksualiteit tussen Bijbel en actualiteit. Een poging tot verheldering komen de bijbelse gegevens aan de orde over dit omstreden thema. Ook komt de rol van de kerk in de loop van de eeuwen aan de orde en wordt aandacht geschonken aan de kwetsbare positie van homoseksuele christenen.
In februari verscheen van de hand van de Puttense predikant A.L. van Zwet Spreek tot mijn hart. Meditatieve voorbereiding op de heilsfeiten. De inhoud van dit boek wil de lezer stil maken, opdat Gods stem gehoord zal worden en ons onrustige leven wordt doortrokken van de daden van God in Jezus Christus zoals die schitteren in de heilsfeiten van Kerst, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren.
Van de hand van ds. P.J. den Admirant uit Kootwijkerbroek verscheen in april Hij is niet ver. Op zoek naar Gods aanwezigheid. De schrijver onderzoekt hoe in de Bijbel over Gods aanwezigheid gesproken wordt. In onze tijd waarin velen zeggen van Gods aanwezigheid weinig of niets te merken, reikt de schrijver handvatten aan om Zijn aanwezigheid te zoeken.
Van Terwijl mijn kracht vergaat. Spreken met God over het levenseinde van dr. W.H. Velema verscheen de vijfde druk. Ook Genade als erfgoed, geschreven door ds. A.J. Mensink, kreeg een vijfde druk.
Van Mijn leven is voor U. Belijden dat niet vanzelf spreekt, een boek voor belijdeniscatechisanten onder redactie van drs. P.J. Vergunst, verscheen een derde druk. Van de bundel Catechismus.nu. De Heidelberger voor vandaag, verschenen onder redactie van dr. W. Verboom en drs. P.J. Vergunst, verscheen een tweede druk.

16. Herziene Statenvertaling
P.J. Vergunst participeerde - samen met vertegenwoordigers van het HSV-bestuur en van uitgeverij Jongbloed - in de stuurgroep van de Herziene Statenvertaling. Drs. N.C. van Velzen, die augustus 2013 overleed, woonde als adviseur de vergaderingen van het stichtingsbestuur bij. In hem verloor de HSV een zeer gewaardeerde medewerker. Hij was lid van verschillende resonansgroepen.
Op 5 oktober namen in Nijkerk twee jongeren uit handen van ds. H. Russcher, voorzitter van het HSV-bestuur, de eerste exemplaren van de HSV-jongerenbijbel (HSVJ) in ontvangst. Tijdens de presentatie in de Grote Kerk waren genodigden en belangstellenden van verschillende kerken, stichtingen en (jongeren)organisaties aanwezig. Namens het hoofdbestuur verwoordde drs. P.J. Vergunst zijn dankbaarheid voor deze uitgave nu - op hoop van Gods zegen - jongeren een Bijbel in handen hebben die betrouwbaar is en die de boodschap wil verbinden met hun leefwereld. Er is voor deze uitgave, waarbij ook een app aangeschaft kan worden, veel belangstelling.
Op dit moment wordt gewerkt aan het maken van een HSV-studiebijbel, op basis van de English Standard Version (ESV), gericht op (theologisch) belangstellenden, die op 31 oktober gepresenteerd zal worden. Nog steeds wordt aan inhoudelijke reacties op de HSV-tekst aandacht besteed. Veranderingen zullen te zijner tijd worden verwerkt in de bestaande HSV-tekst. Verder wordt er door het HSV-bestuur voorlichting gegeven op gemeenteavonden en jongerenbijeenkomsten. Ook de braille-uitgave voorziet in een behoefte. 

17. De Waarheidsvriend  
Hoofdredacteur van De Waarheidsvriend is drs. P.J. Vergunst. Eindredacteur is drs. Tineke van der Waal-Goudriaan voor veertien uur per week.  Voor twee uur in de week wordt ze geassisteerd door mw. Meta van der Wind-Baauw.
Veel aandacht werd gegeven aan het jaarthema ‘Christus en de machten'. De redactie stelde naast het themanummer over ‘Hervormd en evangelisch' ook themanummers samen over de vervolgde kerk, over de kerk in Nijkerk en Hoevelaken en over de plaats van de kerk op een dorp. Er werd een lange reeks artikelen gestart over de aspecten van de eredienst. Prof. dr. A. de Reuver schreef over het gebed en prof. dr. H. van den Belt schreef over de Reformatie en de oecumene. Ir. L. van der Waal besprak uitvoerig de dissertatie van T. van de Lagemaat. Geplaatst werd een reeks portretten van hedendaagse protestantse theologen, onder wie Tim Keller, N.T. Wright, Alister McGrath, John Piper en Stanley Hauerwas. Geschreven werd over de komst van de HSV-Jongerenbijbel, het jubileum van de GZB, keuzes in beleid van de diaconie, de Nationale Synode en verschijning van deel 25 in de Artiosreeks. Commentaar werd gegeven bij actuele gebeurtenissen zoals de herdenking van de afschaffing van de slavernij, het overlijden van prins Friso, de EO-jongerendag, het leven in Syrië, de gemeenteraadsverkiezingen en 150 jaar Confessionele Vereniging. Er was een serie over de belijdenissen van de Vroege Kerk, over christen & werk, de kerk in Europa, het gesprek tussen de generaties, supervisie, de interimpredikant, huwelijksproblemen, de toe-eigening van het heil en over geloofsgroei.
Als bijlage bij De Waarheidsvriend kwamen opnieuw drie themabrochures uit. In mei verscheen ‘Zingen in de eredienst', geschreven door dr. M.J. de Vries, hoogleraar christelijke wijsbegeerte en lid van het hoofdbestuur. In september ontvingen de lezers ‘Nederlanders en de kerk', geschreven door drs. W.H. Dekker, docent sociologie aan de CHE. In januari verscheen ‘Eindtijdsignalen', waarin ds. C.J. Overeem uit Wilsum inging op de ‘naderende voetstappen van Christus'.
Voor het eerst in vele jaren telden we aan het einde van 2013 minder abonnees dan een jaar ervoor. Abonnees die bedanken geven aan dat de economische crisis hen hiertoe deed besluiten. De redactie blijft naast de inhoudelijke kant aandacht geven aan de presentatie van de artikelen om de thema's die in de kerk en de gemeenten van betekenis zijn vanuit bijbels-gereformeerd perspectief te blijven belichten. We geloven dat we ook jongere mensen voor De Waarheidsvriend kunnen blijven interesseren. Elke dinsdag is op onze site te zien wat De Waarheidsvriend die week te bieden heeft. Onze website geeft ook toegang tot de oude jaargangen door samenwerking met www.digibron.nl

18. Theologia Reformata
Naast de reguliere uitgaven van het driemaandelijkse theologische tijdschrift verscheen in december een themanummer over het ambt en de protestantse ambtsvisie. In dit nummer wordt ingegaan op de wijze van gezagvol leidinggeven en een (nieuwe) invulling van het ambt en de opleiding van predikanten. Het nummer biedt een opmaat voor verdere discussie.

19. Zij die van ons heengingen 
Wij vermelden de namen van hen die ons dit jaar ontvielen door de dood. Zij mochten hun werk doen in het besef dat zij mochten planten en begieten maar dat de Heere Zelf het gezaaide laat groeien (1 Kor. 3:6,7). We gedenken hen in dankbaarheid.
ds. A.F. Kaars, 67 jaar
ds. G. Hamoen, 80 jaar
ds. C. den Otter, 86 jaar
ds. R.T. Huizinga, 85 jaar
ds. J. Kleinrensink, 96 jaar
ds. P.J. Bos, 84 jaar
ds. M. van der Linden, 74 jaar
ds. W. Kalkman, 81 jaar
ds. A. Vos, 77 jaar
ds. A. Langerak, 60 jaar
ds. J. Flikweert, 54 jaar
ds. G.J. Jansen, 98 jaar
ds. J. Smit, 90 jaar

20. Zij die met emeritaat gingen
Ook dit jaar zijn er enkele predikanten uit onze kring die afscheid namen van een gemeente zonder een andere gemeente te gaan dienen. We wensen hen gezondheid en kracht om zich blijvend voor de kerk van Christus in te zetten. We noemen de volgende predikanten, aangeduid met de laatste gemeente die zij hebben gediend:
ds. D.C. Floor, Ede
ds. N. Noorlander, Zegveld
ds. J. Boer, Emst
ds. J. van Dijk, woonachtig te Zeist (interim-predikant)
ds. U.W. van Slooten, Den Ham
ds. H.F. Klok, Maarssen
ds. G.A. Schreuders, Wierden
ds. J. van Belzen, Maassluis
ds. G.C. de Jong, Moordrecht
ds. J.W. Goossen, Vriezenveen
ds. A. van Vuuren, Amstelveen   
dr. G. Schaap, Hellouw
ds. W.G. Sonnenberg, Ede.

21. De nieuwe lichting
De Heere roept nog steeds tot de heilige dienst. Zo mochten er ook dit jaar weer nieuwe broeders aantreden of zullen ze binnenkort bevestigd worden. ‘Hij Die u roept, is getrouw: Hij zal het ook doen.' Het betreft de volgende broeders:
prop. P.B. de Groot, Eemnes
prop. K.M Teeuw, Aalst
prop. W.J. Westland, Lelystad
prop. J.H. den Braber, Numansdorp
prop. M.A. Post, Stavenisse
prop. J. van Rumpt, Nunspeet (Hulshorst)
prop. A.B. van Campen, Poederoijen en Loevestein
prop. G.H. Molenaar, Doornspijk
prop. M.K. de Wilde, Nijkerk
prop. M.C. Schreur, Harskamp
prop. E. van den Noort, Emst.

22. Afsluiting  
In een tijd van toenemende secularisatie en voortgaande afkalving van het kerkelijk leven mogen we dankbaar zijn voor het onbeweeglijk fundament dat God in Zijn Zoon ons gegeven heeft. Hij Zelf bouwt Zijn gemeente als woning in de Geest. Ds. G. Boer schreef in 1964 aan het slot van zijn bekende lezing ‘De gereformeerde gezindte nu en in de toekomst', gehouden op de eerste conferentie van het COGG: ‘De grenzen van het verbond zijn vanuit de voortbewegende Christus beweeglijk. Daarmee is gegeven dat wij op oude én nieuwe fronten hebben te staan. Gereformeerd zijn is vaststaan op het onbeweeglijk fundament en meebewogen worden door Christus, Die Zich haast naar Zijn toekomst. In deze weg mogen wij zegen verwachten, hoewel wij het niet waard zijn.'
We vragen u om het werk van de Gereformeerde Bond in uw voorbede te gedenken en danken u voor uw betrokkenheid bij het werk van onze vereniging. 
                                                                                                                                                                                                                                                            M.A. Kuijt