De motieven van uitgever Jacob van Liesvelt en de context van de publicatie van de Liesveltbijbel zijn in het artikel van twee weken geleden ter sprake gekomen. Wat vonden de tijdgenoten van deze allereerste complete Nederlandstalige reformatorische Bijbelvertaling? En welke invloed heeft deze Bijbel op de Nederlandse taal gehad?
De Liesveltbijbel was onder gereformeerden buitengewoon populair en werd intensief gebruikt. In tal van overgeleverde exemplaren wijzen onderstrepingen, markeringen en aantekeningen op een actieve leespraktijk. De achttiende-eeuwse Bijbelbibliograaf Isaac Le Long schrijft dan ook over de editie van 1542: “Egter zyn de meeste deser Exemplaren, die wy hebben, en gesien hebben soo elendig gehaavent geweest, dat men sien konde datse door neerstige Leesers gebruykt waren.”
Nieuwe vertalingen
De lutheranen en doopsgezinden gebruikten de Liesveltbijbel tot de verschijning van hun eigen doopsgezinde Biestkensbijbel in 1560. In 1561-1562 werd bovendien de invloedrijke Deux- Aesbijbel gepubliceerd in het Duitse Emden, waar veel gereformeerden naartoe gevlucht waren vanwege geloofsvervolgingen. De teksten van de Biestkensbijbel en het Oude Testament van de Deux-Aesbijbel waren gebaseerd op die van de Liesveltbijbel en Duitse Luthervertalingen; het Nieuwe Testament van de Deux-Aesbijbel was direct uit het Grieks vertaald.
Ondanks de publicatie van deze twee Bijbels verschenen er in de jaren 1559-1569 – dus lang na de dood van Van Liesvelt in 1545 – nog vijf uitgaven naar de ‘oprechte Copye van Liesveldt’. Na 1569 verschenen volgens bibliograaf Isaac Le Long nog maar liefst achttien folio-uitgaven van de Liesveltbijbel. Alleen al in 1616 verschenen te Amsterdam, Nijmegen en Arnhem vier edities onder de titel Biblia, in duts voortijts bij Jacob Liesvelt uutgegaen, na der alder oudste en de correcxte copijen . De uit deze herdrukken naar voren komende gehechtheid aan de Liesveltbijbel houdt ongetwijfeld verband met identificatie met Van Liesvelt als het toonbeeld van de dappere drukker die de uitgave van zijn Bijbel met de dood moest bekopen. Dat de naam Van Liesvelt in de zeventiende en achttiende eeuw een begrip was, blijkt uit uithangborden van boekwinkels en logementen. De boekenzaak van de Hoornse uitgever Zacharias Cornelisz had als uithangbord: ‘Bij Zacharias Cornelisz. In de Liesveldtsche bijbel’. Ook in Amsterdam kwamen dergelijke uithangborden voor. Nog in de tweede helft van de achttiende eeuw bevonden zich in de Amsterdamse Warmoesstraat drie herbergen die naar de Liesveltbijbel waren genoemd, waarschijnlijk om protestantse gasten te lokken.
"*" geeft vereiste velden aan