“Ze wist écht niet wie Pilatus was – en ze komt nog wel uit een kerkelijk meelevend gezin! ” De predikant zucht en kijkt me vragend aan. Hij merkt dit bij méér van zijn tieners. “Wat moeten we doen? Dan maar weer terug naar de basis? Moeten we de catechesemethode maar aan de kant schuiven en weer beginnen met de Bijbelboeken?”
De predikant is niet de eerste én niet de enige met deze vraag. Met enige regelmaat, vaak aan het begin van het winterwerkseizoen, horen we catecheten en predikanten hetzelfde verzuchten. Gelukkig blijft het daar vaak niet bij, maar wordt er ook actief nagedacht over de vraag hoe hiermee om te gaan. Dat er iets mee moet gebeuren, staat buiten kijf. Maar wát?
Twee reflexen
Bij de HGJB spreken we regelmatig met catecheten en predikanten die aan de slag zijn gegaan met mogelijke oplossingen. De eerste reflex is vaak: we moeten bij catechese weer meer gaan inzetten op kennisoverdracht. We laten catechisanten teksten uit de Bijbel en de Heidelbergse Catechismus leren, boven op de catechesemethode. De tweede reflex is ingrijpender: de stellingname dat de huidige catechesemethode blijkbaar niet meer voldoet, waardoor gemeenten gaan overwegen om zelf een methode te ontwikkelen, met het accent op kennisoverdracht.
Beide reflexen zijn begrijpelijk en komen voort uit een oprecht verlangen. We weten hoe belangrijk kennis van de Bijbel en de belijdenissen is voor tieners. Het is de reden waarom we bij de HGJB zo veel nadruk op catechese leggen. We horen echter óók terug dat het in de praktijk niet werkt zoals gehoopt. Het gevolg is meer dan eens dat de catecheet volop gaat doceren en dat tieners moeten reproduceren. De motivatie om naar catechese te gaan daalt zienderogen. Ouders reageren vervolgens dat het hen doet denken aan ‘vroeger’. Catechese was toch van het stoffige imago af? Is het volgen van catechese dan tóch het voorbereiden op het belijdenisexamen? Van dat beeld wilden we toch af?
Wat beide reflexen gemeen hebben, is dat ze reactief en op de korte termijn gericht zijn. Ze lossen misschien het directe probleem op, maar ze gaan voorbij aan een grotere vraag: hoe werkt geloofsleren en sluiten we daar als gemeente voldoende op aan? Als HGJB vinden we het belangrijk dat het leerproces door gemeenten gezien en benut wordt en dat we daarbij niet alleen naar de leeftijdsfase voor reguliere catechese kijken. Daarom stellen we gemeenten vaak een andere vraag: hebben jullie weleens overwogen om basiscatechese in te zetten, voorafgaand aan de ‘reguliere’ catechese, om zo een fundament voor reguliere catechese te leggen?
"*" geeft vereiste velden aan