Column Mariëtta van der Tol
Democratie onder druk
Op de Amerikaanse militaire academie van West Point (New York) trof ik een serie bogen met namen van grote slagen in de Tweede Wereldoorlog. Onder de boog van Arnhem – Bastogne – Remagen bleef ik even staan.
Ik droeg die dag toevallig een ketting van mijn grootmoeder die in de oorlog in Arnhem woonde en maakte een foto. Het motto van de academie is ‘plicht, eer, vaderland’. Alleen de allerbesten mogen hier studeren: veelal intelligent, taai manvolk, doorgaans van vrouwelijke aandacht verstoken. Tien jaar geleden was ik daar met een groep studenten: overdag spraken we over democratisering na militaire interventie, ’s avonds mochten we op veldbedjes in de barakken logeren – uiteraard netjes gescheiden van het manvolk. Madeleine Albright gaf een prachtige lezing. In haar generatie was zij een voorvechter van de opbouw van de democratie in de wereld. Aan het eind van de ‘derde golf’ van democratisering (eind twintigste eeuw) was zij Amerikaans ambassadeur bij de VN en daarna Secretary of State. Marco Rubio heeft die rol nu. Ze schreef er een indringend boek over: <em>Fascisme. Een waarschuwing. </em> Waar democratie lange tijd stabiliteit en vrede had gebracht (althans, in de westerse landen), is het de laatste twintig jaar op dit vlak minder goed gegaan. Operaties in Afghanistan, Libië en Irak brachten niet de gehoopte stabiliteit en vrede, laat staan een functionerende democratie. En nu is Iran aan de beurt. In het verleden heeft Europa kunnen bouwen op Amerika om de democratie weer overeind te helpen, vaak mede gedreven door economische en geopolitieke belangen, maar ook door christelijke principes. Het heeft ons continent een belangrijke mate van stabiliteit en vrede gebracht, en met vallen en opstaan ook functionerende democratieën. Christenen in Amerika en christelijke partijen in Europa hebben hier een enorme bijdrage aan geleverd. Het Amerika van nu vaart nog steeds op politieke wil, economische macht, militaire kracht, en christelijke idealen. Onder druk van de MAGA-beweging zijn deze vier pilaren echter niet langer gericht op democratie en wereldorde, of gebaseerd op christelijk realisme. De politieke wil is nu: de democratie breken, het grote geld keizer maken over de kleine burger, en militaire dominantie uitoefenen in de wereld. En de christelijke waarden? Die zijn als een speen in de mond van de Amerikaanse kleine luyden.
De christelijke waarden zijn een speen in de mond van de Amerikaanse kleine luyden