Anneke Kloosterman hoopt op opleving getijdengebed in reformatorische kring
Rust en ritme aan het einde van de dag
Wie aan een liturgisch getijdengebed denkt, legt niet direct de link met de reformatorische traditie. Daar wil Anneke Kloosterman-van der Sluijs verandering in brengen. In haar boek Blijf bij ons brengt ze gebeden uit de brede kerkelijke traditie samen, met nadrukkelijk ook aandacht voor gereformeerde bronnen.
Hoe ontstond bij u het idee om een boek over het liturgisch avondgebed te schrijven?
“Mijn man is predikant (ds. J.A. Kloosterman – HHK, red.) en vaak ’s avonds aan het werk. Aan het einde van de dag merk ik dat mijn concentratie meestal niet meer groot genoeg is om nog uit de Bijbel of een dagboek te lezen en te bidden. Tegelijk hebben onze kinderen zowel overdag als ’s avonds steeds meer activiteiten. De avondmaaltijd is juist het moment waarop we als gezin bij elkaar zijn: iedereen is nog fris en het is echt een moment van ontmoeting. Zo ontstond het idee om dat moment te gebruiken voor Schriftlezing en gebed. We zijn daarmee begonnen in de coronatijd en gebruikten toen het boek Bid, luister, leef . Al snel merkten we dat deze avondgebeden rust gaven en we ontdekten hoe mooi het is dat ieder gezinslid op zijn of haar eigen manier meedoet.”
Voor wie hebt u dit boek in de eerste plaats geschreven?
“Ik ben eigenlijk uitgegaan van onze eigen praktijk. Daarbij dacht ik vooral aan gezinnen met vergelijkbare, drukke schema’s, die rond de avondmaaltijd het makkelijkst tijd kunnen vrijmaken. Tegelijk had ik ook kerkelijke gemeenten op het oog. In de gereformeerde gezindte zijn er gemeenten die af en toe een vesper of avondgebed houden; zij zouden dit boek goed kunnen gebruiken. Voor sommige gemeenten kan het misschien zelfs de drempel verlagen om ermee te beginnen.
Daarnaast is het boek ook geschikt voor individueel gebruik. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om de dikgedrukte delen hardop te lezen en de overige tekst in stilte. Inmiddels merk ik dat het boek ook mensen helpt die het lastig vinden om hardop te bidden; een liturgie maakt dat vaak makkelijker. En ik heb ook gehoord dat het gebruikt wordt tijdens familie- of vriendenweekenden.”
In de gereformeerde gezindte zijn we vooral gewend om de dag met een vrij gebed af te sluiten. Wat heeft u overtuigd van de waarde van een vaste gebedsvorm?
“Wat mij allereerst heeft overtuigd, is de ervaring van de zegen van een vaste gebedsvorm. Daarbij denk ik vooral aan gebeden die vlak na de Reformatie zijn ontstaan, zoals de gebeden uit het doop- en avondmaalsformulier. Het gebeurt me regelmatig dat juist die vertrouwde woorden – zo doordrenkt van de Bijbel en de gereformeerde theologie – mij meenemen en helpen om me, samen met christenen uit eeuwen van Reformatie, toe te vertrouwen aan de God van het verbond.”
Bent u niet bang dat het liturgische getijdengebed het vrije gebed verdringt?
“Dat hoop ik niet, want ik vind het vrije gebed een groot goed. Daarom is er in de gebedsliturgieën uit Blijf bij ons altijd ruimte voor een moment van vrij gebed. Daarbij wordt een onderwerp voor de voorbede aangereikt, maar er is ook ruimte om andere dingen te noemen. Ik vind het steeds weer verrijkend om te merken hoe ieder op zijn eigen manier woorden geeft aan het gebed en oog heeft voor verschillende dingen.
Tegelijk ben ik er niet zo bang voor dat een liturgisch gebed het vrije gebed zal verdringen. Het bidden van gebeden van anderen kan je gebedsleven juist verdiepen en verrijken. De aangereikte woorden kunnen een begin zijn, van waaruit je verder bidt in je eigen woorden. We hoeven ook niet neer te kijken op het bidden van bestaande gebeden. De Bijbel zelf staat er vol mee; denk alleen al aan het Onze Vader en de Psalmen. Het is veelzeggend dat Jezus’ laatste woorden aan het kruis ontleend zijn aan het Joodse avondgebed uit Psalm 31:6. Blijkbaar had Hij op dat moment genoeg aan een gebed dat eeuwen eerder door David was verwoord.”
"*" geeft vereiste velden aan