Sinds 2010 werkt de stichting al aan de gebarentaalvertaling. Tijdens een presentatie in Utrecht, in juli vorig jaar, kregen bezoekers het eerste resultaat te zien: een video waarin Markus 1 in de NGT wordt verteld. De dove en slechthorende bezoekers reageerden enthousiast, blikt Bout terug: “Tijdens het kijken was het muisstil in de zaal. Maar na afloop volgde er als het ware een explosie van blijdschap en dankbaarheid. Velen vertelden hoe mooi zij deze vertaling vonden en hoe diep het hen had geraakt. Dat horen we vaker van dove mensen. In vergelijking met andere Nederlandse Bijbelvertalingen raakt de Bijbel in gebarentaal hen veel dieper. De boodschap komt dichterbij en komt veel krachtiger binnen.”
Waarom bestaat er nog geen Bijbel in gebarentaal?
‘Alles moet op video worden opgenomen en nauwkeurig aansluiten bij de Bijbeltekst, bijvoorbeeld in mimiek – gezichtsuitdrukkingen, zoals blijheid of verdriet – en lokalisatie.’
“Tot 1980 was gebarentaal in Nederland officieel verboden. De heersende opvatting was dat dove mensen zich moesten aanpassen aan de horende meerderheid. Daarom moesten zij vooral via spraakafzien het gesproken Nederlands leren. Gebarentaal werd gezien als een minderwaardige taal, die de ontwikkeling van dove mensen niet zou bevorderen.
Later werd wetenschappelijk aangetoond dat gebarentaal een volwaardige taal is, gelijkwaardig aan geschreven talen. Bovendien bleek dat het gebruik van gebarentaal juist positief is voor de ontwikkeling van doofgeboren kinderen. Toch duurde het nog tot 2021 voordat de NGT ook wettelijk werd erkend.”
Na vijftien jaar werk zijn de beginhoofdstukken van Markus gereed. Kost het vertalen naar gebarentaal zo veel tijd?
“Rond 2010 begon een groep dove vrijwilligers met het vertalen van de Bijbel in NGT. Zij kwamen maandelijks bijeen en hadden nog weinig ervaring. Ook hadden we in het begin geen vertaalconsulent: iemand met taalkundige kennis van gebarentaal, exegetische kennis en ervaring met Bijbelvertaling.
Daarnaast liepen we bovendien tegen allerlei specifieke vertaalvragen aan. Als Jezus bijvoorbeeld wordt gedoopt in de Jordaan en Gods stem uit de hemel klinkt, kun je in gebarentaal met je lichaamshouding laten zien dat die stem uit de hemel komt. Maar mag dat eigenlijk wel? Is dat eerbiedig genoeg? Een ander voorbeeld is de uitspraak: ‘Wie oren heeft om te horen, laat hij horen.’ Hoe vertaal je dat zó dat dove mensen de betekenis goed begrijpen?
Sinds 2024 is er, dankzij steun van Wycliffe Nederland, een vertaalteam dat parttime aan dit project kan werken. Ook beschikken we nu over betere software. Daardoor verloopt het vertaalwerk een stuk sneller.
Wat nog steeds relatief veel tijd kost, is dat de vertaling niet wordt geschreven maar gefilmd. Alles moet op video worden opgenomen en nauwkeurig aansluiten bij de Bijbeltekst, bijvoorbeeld in mimiek – gezichtsuitdrukkingen, zoals blijheid of verdriet – en lokalisatie.”
De vertaling is in de NGT. Betekent dit dat alleen Nederlandse doven er straks mee uit de voeten kunnen?
“De vertaling is inderdaad bedoeld voor dove mensen die de NGT als gebarentaal gebruiken. Dat zijn er naar schatting tussen de tien- en vijftienduizend. Andere landen hebben hun eigen gebarentalen, want gebarentalen zijn volwaardige talen met een eigen grammatica en woordenschat. Wereldwijd zijn er ongeveer vierhonderd verschillende gebarentalen. Daarom is het zo belangrijk dat dove mensen de Bijbel kunnen ontvangen in hun eigen taal, de taal die het dichtst bij hun hart ligt.”
Hoe vertaal je de Bijbel eigenlijk naar gebarentaal?
“De Griekse grondtekst vormt het uitgangspunt van ons vertaalwerk. We gebruiken dus geen bestaande Nederlandse vertaling als basis. Wel raadplegen we verschillende vertalingen ter vergelijking, zoals de Herziene Statenvertaling, de NBV21, Het Boek en de Bijbel in Gewone Taal. Daarnaast gebruiken we een woord-voor-woordvertaling in het Engels en kijken we soms naar vertalingen in andere gebarentalen. Die helpen ons om de tekst beter te begrijpen, maar de brontekst blijft steeds leidend.
"*" geeft vereiste velden aan