Paulus laat in Efeze 5:18-21 zien wat het betekent om vervuld te zijn met de Heilige Geest. Die vervulling blijft niet verborgen, maar wordt zichtbaar in een leven van lofprijzing, dankbaarheid en nederige liefde.
Daarom schrijft hij: “En word niet dronken van wijn, waarin losbandigheid is, maar word vervuld met de Geest, en spreek onder elkaar met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen, en zing voor de Heere en loof Hem in uw hart, en dank altijd voor alle dingen God en de Vader in de Naam van onze Heere Jezus Christus. Wees elkaar onderdanig in de vreze Gods.”
Diepe indruk
In 1995 las ik het boek Doop en vervulling met de Heilige Geest van John Stott. Het maakte diepe indruk op mij vanwege de Bijbelse diepgang, helderheid en nuance. Het heeft mij tot op de dag van vandaag gevormd in mijn denken en spreken over het werk van de Heilige Geest.
Volgens het Nieuwe Testament is het hele christelijke leven een leven in de Geest, beginnend met de (weder)geboorte uit de Geest en de doop met de Geest. Dat is de heerlijke gave die we van God ontvangen op het moment dat we tot bekering komen.
Vervolgens is het nodig om steeds weer de volheid van de Geest te zoeken en je toe te eigenen, in een weg van berouw, geloof en gehoorzaamheid. We noemen dat de vervulling met de Heilige Geest, die zichtbaar wordt in levensheiliging en vrijmoedig getuigenis.
Pinksteren is het feest van de vervulling met de Heilige Geest (Hand. 2:4). En is het niet die vervulling waar de gemeente van Christus in ons land anno 2026 dringend om verlegen is, omdat ze ermee verlegen is? Is er ‘onder ons’ wel voldoende aandacht voor dit aspect van het werk van de Geest?
Toe-eigenen
In het Nieuwe Testament staan twee sleutelteksten over de volheid van de Geest. Johannes 7:37-39 benadrukt dat wij tot de Heere Jezus moeten blijven komen om vervuld te zijn met de Heilige Geest. De volheid van de Geest moeten we ons voortdurend toe-eigenen door geloof. De tweede tekst uit Efeze 5:18-21 is een opdracht om vervuld te worden en benadrukt waaraan je kunt zien dat iemand vol is van de Geest.
Wat is vervuld worden met de Heilige Geest? We komen dat woord regelmatig tegen in het Nieuwe Testament, met name in het Evangelie van Lukas en in de Handelingen. Denk aan Maria, Zacharias en Elisabeth, Petrus en Stefanus, van wie geschreven staat dat ze vervuld werden met de Heilige Geest. Het betekent dat je vol wordt van de Geest van God en van Christus, zodat je onder Zijn invloed staat.
Paulus doet zijn oproep “word vervuld met de Geest” aan de christenen van Efeze. Daarom zegt hij niet: “zorg dat je de Geest ontvangt”. Hij is er namelijk van overtuigd dat ze de Geest hebben ontvangen toen ze tot het geloof in Christus kwamen. Dat wordt duidelijk uit andere plaatsen in de Efezebrief, waar Paulus zegt dat de gemeente verzegeld is met de Heilige Geest en een woonplaats is van God in de Geest.
Kinderen van God
Want het eerste werk van de Heilige Geest is: ons mensen tot kinderen van God maken. Vervolgens doet Hij ons ook als kinderen van God leven.
En dan kijken we even in de spiegel: hebben wij de Heilige Geest ontvangen? Hoe je dat weet? Je ontvangt Hem als Hij, zoals de schijnwerper de kerktoren, de Heere Jezus in het volle licht voor je zet. Als Hij je laat zien dat je zonder Zijn genade en vergeving niet kunt leven en sterven. Alleen, nu blijkt hier uit Efeze 5 dat je de Heilige Geest ontvangen kunt hebben, maar niet van Hem vervuld bent. Hij heeft al wel een plaats in je leven gekregen, maar nog niet de centrale plaats. De Efeziërs worden nog niet helemaal door Hem in beslag genomen en beheerst. Het is dus niet: je hebt de Geest gekregen, je gelooft, dus het zit wel goed.
Opdracht
Opmerkelijk is dat Paulus schrijft in de gebiedende wijs: “word vervuld met de Heilige Geest”. Dat is geen vrijblijvend advies of een beleefd verzoek of zo. Alleen bestemd voor een bepaald soort elite-christenen. Nee, het is een bevel, een opdracht voor iedere gelovige. Deze opdracht staat ook in het meervoud. Evenals wat daarvoor staat: word niet dronken van wijn. Beide aansporingen zijn gericht aan de hele christelijke gemeente.
Maar brengt deze opdracht ons niet in verlegenheid? Heb je als mens dan invloed op het al of niet vol worden met de Heilige Geest? Je kunt jezelf toch niet vullen met de Heilige Geest? Je kunt daar toch alleen om bidden: “Heilige Geest van God, vul opnieuw mijn hart”?
Dat klopt. Daarom staat er ook: “word” vervuld, dat is een passieve werkwoordsvorm. Dat wil zeggen: laat de Heilige Geest je vullen, vervullen. Laat Hij je steeds meer in beslag nemen. Bid dus om groei van Christus’ werk in ons leven.
Is er ‘onder ons’ wel voldoende aandacht voor dit aspect van het werk van de Geest?
Bitterder dan de dood
Tegelijk laat Paulus in het bredere verband van Efeze 5 zien dat wij de Heilige Geest wel kunnen belemmeren ons vol te maken van Christus. Je kunt je ook voor Hem afsluiten.
In Efeze 4:30 spreekt Paulus over het bedroeven van de Geest door bepaalde zonden. Je geeft Hem geen ruimte in je leven, waardoor Hij Zijn werk niet kan doen. Hij kan uiteindelijk niet anders dan Zich terugtrekken. Die ervaring, zeggen de Dordtse Leerregels, is “bitterder dan de dood”. Daarom: breek met zondige patronen in je leven. Dat is niet iets eenmaligs. “Word vervuld” staat in de tegenwoordige tijd. Dat betekent: telkens opnieuw vervuld worden met de Geest is nodig, voortdurend, van dag tot dag.
Wat gebeurt er als we vervuld worden met de Heilige Geest? Als we zo onder de invloed, de leiding en heerschappij van de Heilige Geest komen? Wel, zegt Paulus in Efeze 5, dan groeit de vrucht van de Geest. Drie dingen lezen we daarover in de verzen 19-21.
Zingen
Het eerste gevolg van de volheid van de Geest – de eerste vrucht – is dat we door de Geest gaan zingen van de grote daden van God in Christus. Allerlei soorten liederen die over die daden van God spreken, ga je onder invloed van de Heilige Geest zingen: psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Zingen tot eer van de Heere en tot opbouw van elkaar. Want door te zingen bouw je elkaar op en bemoedig je elkaar. In je eentje Gods grote daden roemen kan zo moeilijk zijn. Je voelt je bij tijden somber, teleurgesteld over jezelf, ook richting God. Maar als je samen bent met anderen, word je meegenomen: “spreek onder elkaar”.
Danken
Het tweede gevolg van de volheid van de Geest – de tweede vrucht van de Geest – is dat we God en de Vader altijd voor alle dingen danken in de Naam van onze Heere Jezus Christus. Altijd voor alle dingen danken? Staat dat er echt? Is dat mogelijk? Ja, maar alleen als werk van de Geest. Want vanuit jezelf kun je niet onder alle omstandigheden danken. Dan is er zo veel wat daartegen ingaat en tegenin komt.
Het geheim zit in die laatste woorden: “in de Naam van onze Heere Jezus Christus”. Alleen door te zien op Hem kunnen we danken. God de Vader danken voor de zending van Zijn Zoon. Christus danken voor Zijn werk van verlossing. De Geest van Christus voor Zijn leiding in ons leven.
Nederigheid
En dan komt als derde vrucht van de Geest dat we elkaar onderdanig zijn. Onderdanigheid, ootmoed, dat is het tegenovergestelde van hoogmoed, zo van: wij hebben de Geest – en je dan verheven voelen boven anderen die nog niet zover zijn. Dat kan nooit de Geest zijn.
Nu ligt ‘de minste zijn’ ons van huis uit niet. Liever willen we heersen, belangrijk zijn. Maar nederigheid is een vrucht van de Heilige Geest. Wie vervuld is met de Geest, krijgt respect voor de ander. Paulus werkt dat in het vervolg van Efeze 5 en 6 heel concreet uit richting huwelijk, gezin en werk. Het is de Geest Die ervoor zorgt dat je de ander belangrijker gaat vinden dan jezelf.
Bukken bij het kruis En ook hier ligt het geheim in de laatste woorden: “in de vreze Gods”. Sommige handschriften lezen: “in de vreze van Christus”. Dat wil zeggen: het is de Geest Die het ontzag voor Christus in ons brengt. Hij leert ons bukken bij het kruis van Golgotha. Daar zien we het toppunt van nederigheid: de Zoon van God Die Zichzelf vernedert tot in de dood aan het kruis. Als Hij op de troon zit in ons leven en in de gemeente, dan groeit er respect en ruimte voor elkaar. Dan leren we onszelf te verloochenen en de minste te zijn.
Kortom, in de manier waarop we met God en met elkaar omgaan, zal zichtbaar worden dat we vervuld zijn met de Heilige Geest. Daar kun je als gemeente toch alleen maar intens naar verlangen en om bidden?
Je kunt de Geest hebben ontvangen, maar nog niet van Hem vervuld zijn