Er verschijnen, als ik het goed zie, niet zoveel prekenbundels meer als voorheen. Uitgevers zien er vaak weinig brood meer in. Maar voor de preken van de relatief jong overleden Leidse kerkelijk hoogleraar Gerrit de Kruijf (1952-2013) maken ze graag een uitzondering.
Eerder al verscheen Een goed woord (2015) – een verzameling losse preekfragmenten van De Kruijf. Nu is daar op initiatief van ds. H. Westerhout een bundel met 37 complete preken bij gekomen. Deze gaan alle over Markus, het Evangelie waar De Kruijf een sterke voorliefde voor had. Ze zijn gehouden tussen 1978 en 2012 (dus een jaar voor zijn overlijden), vooral in Rijnsaterwoude en Rotterdam-Kralingen, de beide gemeenten die De Kruijf gediend heeft. Drie van zijn leerlingen, zelf ook alle drie predikant, hebben ze bezorgd. Ze werden ondersteund door Jany de Kruijf-de Heer, die het preekarchief van haar man openstelde.
Kort en krachtig
De preken zijn afgedrukt op volgorde van Bijbeltekst. Aan de hand ervan loop je als lezer dus het Markusevangelie door. Dat werkt ook echt zo, want De Kruijf gaat in zijn preken steeds uit van een zorgvuldige Bijbellezing. Zelfs de stijl van Markus, die als het ware nog nahijgt van het goede nieuws dat hij vernomen heeft, vinden we bij De Kruijf terug: kort en krachtig, zonder omhaal van woorden, met de deur in huis vallend.
Vaak zoekt De Kruijf rechtstreeks het gesprek met zijn hoorders. Daarbij gaat het er bepaald niet spanningsloos aan toe. Hij deelt maar niet een stand-van-zaken mee, maar roept net als Markus op tot geloof en omkeer. Hij komt dan dichtbij en laat je voelen: het komt erop aan hoe ik reageer! Als hij al iets veronderstelt in zijn preken is het eerder ongeloof (soms haast te vanzelfsprekend) dan geloof.
Al lezend zag ik voor me hoe hoorders onder het beslag van zijn woorden moeten zijn gekomen en zullen hebben besloten het over een andere boeg te gaan gooien, door prioriteit te gaan geven aan Gods Koninkrijk. Niet dat De Kruijf moraliseert (dat doet hij nergens) of alle gewicht legt op de menselijke beslissing. Voortdurend wijst hij juist op Jezus, van Wiens macht en liefde hij onder de indruk is. Maar er gebeurt in zijn preken dus wel iets – zoals ik ook zelf ervoer toen ik ooit een dienst waarin hij voorging meemaakte. Het is bijzonder zoals die intensiteit bij het lezen van deze preken nog voelbaar is.