Duurzaamheid en de mate waarin we beslag leggen op het milieu, hebben alles te maken met onze levensstijl en ons energieverbruik. Een recent rapport over het energieverbruik van artificiële intelligentie (AI) laat zien dat ook het gebruik van AI een keerzijde heeft. Reden genoeg om ons af te vragen wat dit betekent voor onze omgang met AI, zeker ook als christenen.
We hebben allemaal het idee dat computers niet zoveel energie verbruiken. De grootste energieverbruikers zijn immers apparaten die verwarmen of koelen. Een computer staat slechts wat te zoemen op ons bureau en verder gebruikt alleen het beeldscherm wat energie, zo redeneren we.
Maar onze computer staat niet op zichzelf. Hij is verbonden met veel grotere computers die onze internetverbinding mogelijk maken. Die zogenoemde ‘servers’ blijken ware energieverslinders te zijn, aldus een onlangs verschenen rapport van het United Nations University Institute for Water, Environment and Health. De NOS besteedde op 3 juni aandacht aan de alarmerende uitkomsten van het onderzoek waarop dit rapport is gebaseerd. De cijfers liggen fors hoger dan eerdere schattingen. Vooral het ‘trainen’ van AI-modellen, bijvoorbeeld voor programma’s als ChatGPT waarmee teksten worden gegenereerd, kost veel energie.
Nederland
Op dit moment wordt wereldwijd jaarlijks evenveel stroom voor AI gebruikt als Nederland in een heel jaar verbruikt. De verwachting is dat het gebruik van AI nog sterk zal toenemen. Vijf dagen na de lancering van ChatGPT waren er al een miljoen gebruikers en binnen twee maanden waren dat er 100 miljoen. Sindsdien is dat aantal alleen maar gegroeid, tot zo’n 700 miljoen gebruikers in de zomer van 2025.
Dat is nog niet alles. Naast energie is ook veel water nodig om de servers te koelen. Onze computer thuis wordt gekoeld met een klein ventilatortje, maar voor grote servers is dat niet genoeg. Die gebruiken koelwater, en niet weinig ook. Volgens het genoemde rapport zal AI in 2030, nog maar vier jaar van nu, 3,7 biljoen liter water gebruiken. Om een idee te geven: met die hoeveelheid kun je heel Nederland 11 centimeter onder water zetten. Ook kun je ermee 500.000 mensen in de Sub-Sahara van Afrika van drinkwater voorzien.
Energiehonger
De voordelen van AI zijn bovendien scheef over de wereld verdeeld. Vooral westerse landen en China profiteren ervan, terwijl ontwikkelingslanden, met name in Zuid-Amerika en Afrika, zwaar gebukt gaan onder de gevolgen van onze groeiende energiehonger, zoals droogte en overstromingen. Zij betalen dus de prijs voor onze luxe. Dat is niet nieuw, maar het onrecht daarin wordt steeds groter. Heeft dat ons als christenen iets te zeggen?
Nu wordt wel beweerd dat AI een krachtig hulpmiddel kan zijn om het eigen energieverbruik omlaag te brengen. AI kan immers een belangrijke bijdrage leveren aan onderzoek naar energiezuiniger technologieën. Dat klinkt mooi, maar uit ervaring weten we dat het effect daarvan vaak tegenvalt. Toen de spaarlamp werd ingevoerd, was de verwachting dat het energieverbruik voor verlichting aanzienlijk zou dalen. Dat gebeurde nauwelijks, doordat mensen de lampen vaker lieten branden: ze waren toch energiezuinig. Ook energiezuiniger wasmachines hebben het energieverbruik nauwelijks verlaagd, doordat veel mensen vaker zijn gaan wassen met halflege trommels. De wasmachine was toch energiezuinig.