Eind jaren veertig gebeurden er in Israël twee bijzondere dingen. In 1947 doken bij Qumran de Dode Zeerollen op, en een jaar later riep David Ben-Goerion de staat Israël uit.
Eind jaren veertig gebeurden er in Israël twee bijzondere dingen. In 1947 doken bij Qumran de Dode Zeerollen op, en een jaar later riep David Ben-Goerion de staat Israël uit. Heeft het een iets met het ander te maken?
Bedoeïenenjongens waren met hun kudde op weg in de buurt van Qumran, aan de noordwestkant van de Dode Zee. Om de geiten bij elkaar te houden, gooiden ze af en toe stenen. Een van die stenen belandde in een grot en ze hoorden iets breken. De volgende dag klauterden twee van hen naar binnen en vonden er kruiken met oude perkamentrollen.
Ze verkochten die aan een handelaar in Bethlehem, die ze weer doorverkocht aan een antiquair in Jeruzalem. Uiteindelijk kwamen de rollen bij Eleazar Sukenik, archeoloog aan de Hebreeuwse Universiteit. Op dezelfde dag dat de Verenigde Naties stemden voor de oprichting van een Joodse staat, bevestigde hij de enorme betekenis van de ontdekking.
Oudste teksten
Na de eerste ontdekking werd de hele omgeving van Qumran uitgekamd. Tussen 1947 en 1956 zijn in elf grotten meer dan negenhonderd manuscripten gevonden. De meeste zijn in het Hebreeuws geschreven en dateren uit de periode van de derde eeuw voor Christus tot de eerste eeuw na Christus. Ze bevatten de oudste bekende teksten van het Oude Testament, maar ook talloze andere Joodse geschriften.
De meeste onderzoekers gaan ervan uit dat de rollen afkomstig waren van de bewoners van Qumran. Zij zouden de manuscripten tijdens de Joodse Opstand tegen Rome (66-70 n.Chr.) in de grotten hebben verstopt. Andere wetenschappers denken juist dat de teksten uit de tempel van Jeruzalem kwamen, of uit andere bibliotheken in de stad.
Essenen
Ook over wie de bewoners van Qumran precies waren, lopen de meningen uiteen. Waren het Essenen, een groep die zich in de woestijn terugtrok om strikt volgens de Thora te leven? Sommigen vermoeden zelfs dat Johannes de Doper bij deze beweging hoorde. Nu denken veel onderzoekers dat de gemeenschap van Qumran niet één stroming vormde, maar een gemengde, diverse groep was.
Van vrijwel alle Bijbelboeken zijn rollen of fragmenten gevonden, behalve van het boek Esther. Een van de meest bijzondere ontdekkingen is de compleet bewaard gebleven Jesajarol. Deze rol dateert uit ongeveer 100 na Christus en is daarmee bijna duizend jaar ouder dan het tot dan toe oudste bekende manuscript. Eeuwenlang was dit Bijbelboek door Joodse kopiisten met de hand overgeschreven, maar na vergelijking bleek de tekst van de veel jongere handschriften vrijwel identiek aan die van de oude rol.
"*" geeft vereiste velden aan