Waarom moet ik mijn ouders eren? Waarom gaan we naar de kerk? Waarom is het leven zo zwaar? Het zijn drie van de vijftig waarom-vragen uit het boekje 'Waarom zou je in God geloven?' waarin jeugdwerker Willeke Herwig, gezinstherapeut Johan Donker en predikant Bart de Bruin ingaan op thema’s die christelijke jongeren bezighouden. Een gesprek met twee auteurs: Willeke Herwig en ds. Bart de Bruin.
Waarom wilden jullie een boek over geloofsvragen schrijven voor tieners?
Herwig: “Velen van hen lopen rond met vragen, maar stappen niet snel zelf naar hun ouders of predikant. Ze kunnen hun vragen moeilijk onder woorden brengen, omdat ze bepaalde vragen vreemd of spannend vinden om te stellen, of omdat ze denken dat hun ouders of predikant er niet voor openstaan. Met dit boekje willen we tieners helpen hun vragen te verwoorden en vanuit de Bijbel handvatten geven om over mogelijke antwoorden na te denken. Daarnaast hopen we dat het boek gesprekken op gang brengt tussen tieners en hun ouders, grootouders, predikant of catecheet.”
Het boek bevat vijftig vragen. Hebben jullie die stuk voor stuk van jongeren gehoord?
Herwig: “Een groot deel is afkomstig van jongeren. Sommige kwamen van onze eigen kinderen. Tijdens een scholierenweekend van de HGJB hebben we ook andere jongeren gevraagd hun vragen in te dienen. Daarnaast hebben we zelf nog vragen toegevoegd die aansloten bij de thema’s en onderwerpen die onder jongeren leven.”
Hoe voorkomen jullie dat complexe theologische vragen te simpel worden voorgesteld?
Herwig: “Dit boek is geen theologisch naslagwerk. We willen tieners helpen om, vanuit de Bijbel, na te denken over God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. Over Wie Hij is en waarom Hij het waard is om gediend te worden. Het boek is vooral bedoeld als aanzet tot verdere bezinning en als hulpmiddel om het gesprek tussen tieners en hun geloofsopvoeders op gang te brengen.”
Hebben jullie weleens ervaren dat jullie antwoord eigenlijk tekortschoot?
Ds. De Bruin: “Dat heb ik zeker weleens ervaren, of dat ik achteraf dacht: eigenlijk had ik dit of dat moeten zeggen. Wij mensen zijn beperkt in ons kennen, staat in 1 Korinthe 13:12. Soms is het niet meer dan stamelen als we proberen antwoord te geven, zeker bij moeilijke vragen over Gods leiding en bestuur in deze gebroken wereld, of over het onbegrijpelijke lijden dat mensen kan treffen. God is lang niet altijd te begrijpen, zoals ook Habakuk en Job laten zien, maar Hij is wel te vertrouwen. Daarom blijven we afhankelijk van Gods Geest en bidden we om wijsheid en inzicht.”
Bij welke vraag dacht u: hier moet ik oppassen?
Ds. De Bruin: “Bij de vraag: ‘Waarom heeft God ons gemaakt als Hij al wist dat het mis zou gaan?’ Voor een goed antwoord zijn eigenlijk veel meer woorden en afwegingen nodig. Het vraagt eerder om een gesprek. Maar vanwege de opzet van dit boekje moesten we het doen met een beperkt aantal woorden.” Met een lach: “Verschillende bijdragen van mij zijn dan ook flink ingekort.”
Met welke vraag worstelt u zelf?
Ds. De Bruin: “Ik worstel als gelovige ook met vragen, bijvoorbeeld waarom God pijn en verdriet toelaat en waarom het zo lang duurt voordat Jezus terugkomt. Wat mij daarbij bijzonder bemoedigt, is dat er in Gods Woord ruimte is voor de vragen en moeiten. Je mag ze als mens voor Zijn aangezicht brengen. Een waarom-vraag is niet per definitie een vraag van een ongelovige; gelovigen stellen ze ook, kijk maar naar Psalm 13. De worstelingen en gebeden van psalmisten, profeten en zelfs van Jezus laten zien dat je je hele hart voor God mag uitstorten. Tegelijk leer je in die vragen en worstelingen jezelf steeds opnieuw aan Hem toe te vertrouwen.”
De waarheid van het christelijk geloof komt meerdere malen aan de orde. Is geloven een keuze of een gave van God?
Ds. De Bruin: “Het is honderd procent genade van God én honderd procent onze verantwoordelijkheid. De Bijbel zet die twee niet tegenover elkaar. Paulus schrijft in Filippenzen 2 dat we ons mogen inspannen om te geloven, terwijl het tegelijk God is Die het
willen en werken in ons bewerkt. Wij zijn ervan overtuigd dat een mens alleen door Gods genade tot geloof komt en alleen door de Heilige Geest kan belijden dat Jezus Heere is. Tegelijk schakelt Gods Geest ons niet uit, maar in. Daarom mogen we ons geroepen weten om God te zoeken, te geloven en Hem te volgen.”
Herwig: “Daarbij laat onderzoek zien dat de keuze om in de kerk te blijven of deze te verlaten vaak in de tienerjaren wordt gemaakt. Het ervaren van ruimte speelt daarbij een grote rol: ruimte om het geloof te onderzoeken, vragen te stellen, opvattingen te toetsen en zich het geloof eigen te maken. Daarom vinden wij het belangrijk dat tieners hun vragen kunnen stellen. We hopen en bidden dat God dit boek wil gebruiken om jongeren te helpen het geloof persoonlijk te ontdekken.”
Heeft het schrijven van dit boek uw geloof verdiept of beïnvloed?
Ds. De Bruin: “Ja, het heeft mijn geloof verdiept. Dat doen vragen. Jaren geleden kwam ik in de kerk van Tim Keller. Daar hing een bordje met de tekst: ‘We value your questions’ – we waarderen je vragen. Dat is iets wat ik ook belangrijk vind in onze gemeenten: dat jongeren weten dat ze hier vragen mogen stellen. Vragen zorgen voor verdieping en maken geloof vaak persoonlijker. Het geeft ook niet als je niet direct een antwoord hebt. Soms hoor je dat antwoord pas een dag, een week, een maand of zelfs jaren later, bijvoorbeeld in een preek, een lied, een gesprek of tijdens het lezen van de Bijbel. Als je geen vragen hebt, hoor je vaak ook geen antwoorden.”
Hoe kunnen tieners leren omgaan met twijfel zonder het geloof te verliezen?
Herwig: “Twijfel is als een storm die aan de takken van een boom trekt. Als een boom goed geworteld is, zal hij die storm doorstaan. Daarom willen we jongeren leren dat twijfel niet per definitie verkeerd of gevaarlijk is. In de Bijbel zien we juist dat er ruimte is voor vragen en worstelingen. Wie met zijn twijfel naar God gaat, wordt door Hem niet weggestuurd.”
Ds. De Bruin: “Wel is het belangrijk om niet alleen met je vragen en twijfel rond te blijven lopen. Zoek het gesprek met God, maar ook met ouders, jeugdleiders, voorgangers en andere christenen. We hopen dat dit boek daarbij helpt. Twijfel hoeft je geloof niet af te breken; het kan juist een middel zijn waardoor je de Heere beter leert kennen en meer op Hem leert vertrouwen.”