Niet luid heersen, maar trouw dienen. Dat is de roeping van een christenpoliticus in deze tijd.
Als docent geschiedenis was het jarenlang een vast onderdeel van mijn lesprogramma: met een vierde klas mavo (later vmbo) naar Den Haag. Samen in de bus, vol verwachting – en vol energie en drukte – op weg naar het hart van onze democratie. We bezochten een debat in de oude Tweede Kamer met de groene bankjes en later in de nieuwe, met de blauwe stoelen. Ooit kon een leerling zijn commentaar niet voor zich houden toen hij Hans Janmaat (Centrumdemocraten) het woord zag voeren. Zijn spontane opmerking leverde hem een strenge blik van de bode op en voor hem zeker ook een onvergetelijk avontuur.
Het hoogtepunt van de dag was steevast de rondleiding en het gesprek met Menno de Bruyne, toenmalig voorlichter van de SGP. De leerlingen keken hun ogen uit: een langharige SGP’er – dat paste niet in hun stereotiepe beeld van de SGP. Zijn openheid en humor, en de milde wijze waarop de fractieleider, wijlen Bas van der Vlies, het politieke bedrijf bejegende, maakten indruk. Hier zagen zij overtuigde mensen die met ernst én relativeringsvermogen hun plaats in de politiek innamen.
Versnipperd landschap
Wat hun vooral bijbleef, was de verwondering dat een kleine partij als de SGP toch daadwerkelijk invloed wist uit te oefenen. Hoe kon een fractie van twee of drie zetels zaken voor elkaar krijgen? Het antwoord lag niet in machtsvertoon, maar in betrouwbaarheid. In dossierkennis. In het vermogen om op het juiste moment het verschil te maken. Kleine partijen kunnen, wanneer zij consistent en betrouwbaar opereren, in een versnipperd landschap een sleutelpositie innemen.
Die les uit het verleden is verrassend actueel bij het nieuwe kabinet onder leiding van Rob Jetten. Het betreft een minderheidskabinet – een constructie die in Nederland zelden is beproefd. Dat maakt de vraag naar invloed, betrouwbaarheid en principiële standvastigheid urgenter dan ooit. Een minderheidskabinet kan twee kanten opgaan. Het kan verzanden in opportunisme: per onderwerp de goedkoopste meerderheid zoeken, zonder consistent kompas. Maar het kan ook leiden tot herwaardering van het parlementaire debat. Tot echte argumentatie. Tot luisteren. In zo’n situatie kunnen kleine fracties – zoals de CU en de SGP – het verschil maken. De herinnering aan de SGP-bezoeken met mijn leerlingen komt hier terug: politieke invloed is niet louter een kwestie van aantallen, maar van gezag. En gezag ontstaat uit betrouwbaarheid.
De overheid als Gods dienares
Voor christelijke politiek ligt de kern echter dieper dan strategisch handelen in een minderheidskabinet. De Bijbel spreekt helder over de overheid. In Romeinen 13 noemt Paulus haar “Gods dienares, u ten goede”. Dat is geen vrijblijvende typering. De overheid heeft een roeping: het bevorderen van het goede en het straffen van het kwade. Zij is geen autonome instantie die zichzelf normeert, maar staat onder het gezag van God.
De gereformeerde traditie heeft dit diep doordacht. Artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis spreekt over de overheid als geroepen om recht en orde te handhaven in gehoorzaamheid aan Gods geboden. Delen van dit artikel zijn in de loop der geschiedenis weliswaar genuanceerd, maar de kern bleef: gezag is ontvangen gezag.
"*" geeft vereiste velden aan